Historia szkoły


Historia
Szkoły Podstawowej

im. prof. dr St. Pawłowskiego w Dębowcu 

 

        Szkoła w Dębowcu istniała już w XIV., a powołał ją do życia prawdopodobnie król Kazimierz Wielki po nadaniu Dębowcowi praw miejskich, chociaż pierwszy dokument świadczący o istnieniu szkoły został wydany w 1338 r. Jest on wyszczególniony w spisie dokumentów parafii dębowieckiej z roku 1793, cytuję: „Erectio in Pargameno mediae Philune manu Serenissimi Casimiri Regis Poloniarum Sigillo in cera rubra, vasculo ligneo inclusa, re-center ex Archivo Ecclesiae Catedralis Cracoviensis exportata, proventum Parochi Ecclesiae Dembovicensis exprimens…”. Był to dokument fundacyjny, spisany na pergaminie z podpisem króla Kazimierza Wielkiego z pieczęcią wiszącą, wyciśniętą na czerwonym wosku, zamkniętą w drewnianym pudełku. Za istnieniem szkoły w Dębowcu już w dawnych wiekach przemawia znaczna liczba młodzieży z tej miejscowości studiującej w Akademii Krakowskiej.

       Źródła historyczne podają, że w XV w. nie było w Polsce miasta i miasteczka, w którym nie istniałaby szkoła. Miały ją nawet wiejskie parafie. Dębowiec, jako miasteczko królewskie, też musiał ją posiadać. Pracą szkoły kierował ksiądz zwany plebanem, który zatrudniał nauczyciela i sam go opłacał. Posiadał on dom z ogrodem, ziemię orną, łąkę, otrzymywał od chłopów dziesięcinę, miał wolny wyrąb drzew w królewskim lesie oraz zapewnioną pomoc poddanych w pracy na roli. O powyższym świadczą zapisy biskupów wizytujących dębowiecką parafię. W 1595 r. zapisano: „Pleban ma dom dla swojej rezydencji, dobrze zbudowany, również ma dom dla rektora szkoły”. Zapis wizytacji w 1602r. brzmi: ” Rektor szkoły Adam Goleń opłacany jest przez plebana corocznie 10 florenów „. W 1618 r. wizytujący parafię ksiądz Mikołaj Wąsowicz zapisał uwagę: „Rektor szkoły niech wykazuje pilność w nauczaniu, w stosunku do uczniów niech stara się być przykładnym i pełnym miłości. Prawdy wiary niech podaje z katechizmu (…) i w każdą niedzielę w kościele niech ich odpytuje”.

        Do czasów rozbiorów szkoła w Dębowcu była parafialna, zaś nauka nie była powszechna i obowiązkowa. Dzieci uczyły się czytania, pisania, 4 działań matematycznych, trochę historii ojczystej, religii i pieśni kościelnych. Uczono 6 dni w tygodniu; rano i po obiedzie przez 3-4 godziny. Rano były przedmioty trudniejsze, później łatwiejsze. Z powodu braku nauczycieli w jednym pomieszczeniu uczyły się dzieci młodsze i starsze. Dyscyplina w szkole była surowa, kary wymierzano zwykle w sobotę. W XVII wieku szkoły zaczęły podupadać, często nauczycielami bywali organiści. Wiek XVIII przyniósł poprawę i szkoły miały już nauczycieli fachowców. Od 1814 r. nastąpiła przerwa w nauce trwająca kilka lat, ponieważ właściciel Dębowca Maksymilian Zborowski odmówił szkole drzewa opałowego.

       W 1823 r. w dębowieckiej szkole uczyło się 60 uczniów, a w 1846r. było ich już 120. Do dzisiaj w szkole znajduje się księga wizytacji od 1856 r. Przez pierwsze 2 lata zapisy dokonywane były w języku niemieckim. W 1858 r. zapisano już po polsku: „Odwiedziłem szkołę i zastałem małą liczbę dzieci na nauce powtarzającej” – podpisany Michał Pykosz Dozorca. Podobnych zapisów jest wiele, lecz brakuje w nich nazwisk nauczycieli, których wizytowano i ilości dzieci. W 1903 r. zanotowano: „Dnia 14-go maja wziąłem udział w uroczystym poświęceniu szkoły”. W tym to roku oddano do użytku nową, pierwszą w dziejach Dębowca, murowaną szkołę, która stoi do dzisiaj i po remoncie pełni inną funkcję. Poprzednie szkoły były drewniane i szybko niszczyły się lub padały ofiarą pożaru, który często nawiedzał Dębowiec. Trudno jest ustalić, gdzie mieścił się budynek szkoły w czasach przed zaborami. Należy przypuszczać, że blisko kościoła, bowiem w dawnych czasach tak było wszędzie.

        W pierwszej połowie XIX w. drewniana szkoła mieściła się obok budynku obecnej gminy i frontem zwrócona była ku wschodowi. W drugiej połowie tegoż wieku wzniesiono szkołę w centrum Dębowca, na placu, który długo nazywano „szkolnym” (obecnie znajduje się tam kiosk i sklep „Pyszotka”). Na tym miejscu była kiedyś kaplica św. Rocha, a jeszcze wcześniej był to plac egzekucji. Szkoła wybudowana była z drewna, na wysokiej podmurówce, gankiem od wschodu. Ponieważ szkoła była mała, podnajmowano ponadto pomieszczenia do nauki od mieszczan np. od poczmistrza Onufrego Wodyńskiego, czy od rodziny Piątkiewiczów. Później naukę pobierano w odpowiednio przebudowanym spichlerzu gminnym, popularnie zwanym „sikawka”.
W roku 1903 z inicjatywy ks. Zygmunta Męskiego, na miejscu „sikawki” wybudowano nową, piętrową szkołę. Miał to być budynek murowany, parterowy, o trzech salach naukowych i z mieszkaniem dla kierownika. Później budynek ten przerobiono przez dobudowanie piętra.

         Szkoła ta wprawdzie była w centrum Dębowca, ale nie posiadała podwórza. Była to wówczas szkoła czteroklasowa z dopełniającym kursem rolniczym. Od 1925 r. dzieci z Dębowca i okolicznych wiosek miały możliwość ukończenia 7-klasowej szkoły podstawowej. Po drugiej wojnie światowej chodziły tu do klasy VI i VII dzieci ze Świerchowej, z Zarzecza, Glinika, Majscowej, Łazów, Woli, Załęża, a nawet z Duląbki. W 1966 r. naukę przedłużono o jeden rok i powstała klasa ósma, która przetrwała do 1999 r., czyli do ostatniej reformy, kiedy to stworzono 6-klasową szkołę podstawową i 3-letnie gimnazjum. Bardzo ważną dla szkoły jest data 17 V 1969 r.

         Był to dzień nadania szkole imienia prof. dr Stanisława Pawłowskiego, (poprzednio im. Kazimierza Pułaskiego). Dnia 27 X 1992 r. oddano do użytku nowy budynek szkoły, w którym mieści się obecnie 6-klasowa szkoła podstawowa i 3-letnie gimnazjum. Obecna szkoła posiada dwa piętra, jest obszerna i ma odpowiednie zaplecze z placem zabaw i boiskiem sportowym. Częścią szkoły jest sala gimnastyczna, która jest dobrym zapleczem do wychowywania nowych sportowców. Uczniowie mają możliwość korzystania z biblioteki szkolnej, sali komputerowej, świetlicy. Dyrektorem szkoły od 1 IX 1999 r. jest Pani mgr Urszula Michalska.